10 soruda NFT hakkında merak edilenler…

Son dönemlerde özellikle sanat dünyasının blokchain teknolojisiyle buluşmasıyla oldukça popüler hale gelen NFT’ler, dijital dünyada hemen hemen tüm kesimlerin ilgisini üzerine çekmiş durumda. Tweet’lerden videolara, dijital sanat eserlerinden, fotoğraflara pek çok şey NFT olarak açık artıma ile satışa çıkar hale geldi. Peki nedir bu NFT? Nasıl üretiliyor? Nasıl alınıp, satılıyor? Dijital varlık alım satım platformu Huobi, yeni başlayanlar için NFT hakkında merak edilenleri 10 başlıkta bir araya getirildi. İşte 10 soruda NFT çılgınlığı…

1- NFT Nedir?
NFT, yani “Non-Fungible Token”, içerisinde resim, ses dosyası, video veya fiziksel bir varlığın dijital karşılığının kanıtını bulunduran “benzersiz dijital varlık” olarak tanımlanıyor. Temelleri 2017’de Ethereum’da atılan NFT’ler 2021’de kripto para dünyasının en popüler konularından biri haline geldi. Bugün NFT’ler yaygın olarak dijital sanat eserleri için kullanılırken, interaktif oyun öğeleri ve spor koleksiyon kartları gibi farklı kullanım alanı da bulunuyor.

2- NFT’nin diğer kripto paralardan farkı ne?
“Non-Fungible Token”, bölünemeyen ve aynısından bir daha üretilmesi mümkün olmayan dijital varlık (token) anlamına geliyor. “Fungible” olan Bitcoin ve Ether gibi kripto paraların aksine, NFT’ler benzersiz dijital varlıklar. Bir örnekle açıklamak gerekirse bugün bir Bitcoin’i veya Ether’i parçalara bölerek alıp satın alabilir ve aynı kripto parayı kendi biriminde takas edebilirsiniz. Ancak özel bir dijital varlık olan NFT, bir benzeri olmadığı için başka bir token ile takas edilemiyor. İçsel değeri ise üreticisi veya yatırımcısı tarafından belirleniyor.

3- NFT’ler nasıl üretiliyor?
NFT’ler Ethereum geliştiricileri tarafından hazırlanmış ERC-721 token standardına göre üretiliyorlar. Kullanıcıların blockchain’in teknik dünyasında boğulmaması için işlemin kolayca gerçekleştirilmesini mümkün kılan platformlar bulunuyor. NFT üretebilmek için ihtiyaç olan tek şey dijital kripto para cüzdanı. NFT olarak üretilmek istenen dosya, bu platformlar aracılığıyla IPFS sistemine yükledikten sonra NFT’nin değiştirilemeyecek parametreleri belirleniyor. NFT’den kaç tane üretileceği, fiyatı, bir sonraki satışında ne kadar pay ödenmesi gerekeceği, gibi özellikleri belirlendikten sonra blockchain ağının işlem ücreti ödenerek NFT’ler üretilmiş oluyor. İşlemin tamamlanmasıyla beraber NFT’ler, kripto para cüzdanına aktarılarak üretimin gerçekleştirildiği tüm blockchain’de kayıt altına alınıyor.

4- Nasıl NFT sahibi olurum?
NFT’lerin sergilendiği ve satın alındığı platformlar bulunuyor. Bu platformlarda beğendiğiniz NFT’lere üreticisinin belirlediği şekilde, açık artırma veya direkt satın alma seçenekleriyle, sahip olabiliyorsunuz. Satın alma işlemi tamamlandığında NFT, üreticinin cüzdanından sizin cüzdanınıza transfer oluyor. İsterseniz satın aldığınız NFT’leri pazar yeri uygulamaları üzerinden yeniden satışa çıkarabiliyorsunuz.

5- NFT bir yatırım aracı mıdır?
NFT’ler tasarımları gereği diğer kripto para birimlerinden farklı ve değerlerini emir tahtasından çok eseri üreten kişi veya yatırımcısı belirliyor. Yatırım konusu, dijital sanat eseri üzerinden yorumlanacak olursa, fiziksel sanat eserine yatırım yapmaktan çok da farklı yok. Benzer şekilde koleksiyon parçası olarak satın alınan bir varlığın değerini, o varlığın ne kadar nadir olduğu, yaşı ve kozmetiği gibi parametreler belirliyor.

6- NFT’lerin nasıl bir etkisi olacak?
NFT’lerin bugünkü kullanım alanları dikkate alınırsa, ilk olarak fikri mülkiyet problemlerini çözdüğü söylenebilir. Dijital ortamda bir eseri kopyalamak çok kolay iken; NFT, eser haklarının kime ait olduğunu ortaya koyarak bu sorunu çözüyor. Programlanabilir bir dijital varlık oldukları için sanatçıların bir sonraki satıştan alacakları paylar da NFT’nin içine kodlanabiliyor. Böylece satışın gerçekleşmesi durumunda, ilgili miktar sanatçının cüzdanına otomatik bir şekilde aktarılıyor. Eserlerin dijital olması dünyanın her yerinden, her tipte kullanıcının satın almasına olanak sağlıyor. Müşteri kitlesi dijitalleşme sayesinde genişledikçe, esere ulaşabilen ve yatırım yapmak isteyen kişi sayısı ve dolayısıyla talep artıyor; talep arttıkça fiyat yükseliyor. Talep arttıkça arz da artıyor. Hem daha fazla eser hem de farklı fiyat seviyelerinde eserler piyasaya çıkıyor. Bu da yatırımcı ve sanatsever açısından ulaşılabilirliği arttırıyor, daha çok eserin satılmasını sağlayarak, ekosistemi genişletiyor.

7- NFT’lerin orjinalliğinden nasıl emin olabilirim?
Kripto para ekosisteminde kişilerin itibarına oldukça önem veriliyor. NFT üreten ve satışa koymak isteyen sanatçılar, eserlerinin orijinal olduğunu kanıtlamak için NFT pazar yeri uygulamalarının kullandığı doğrulanmış profil akışından geçiyorlar. İlgili sanatçının cüzdan adresi bilgisine sahipseniz, ki bu adresler ödeme alma amacıyla halka açık bir şekilde paylaşılıyor, eserin orjinalliğini teyit etme şansınız oluyor. Buna ek olarak, NFT’nin hareketlerini blockchain izleme uygulamasından takip ederek, hem sanatçının hem de eserlerinin orjinalliğinden emin olunabiliyor.
 

8- Ses getiren NFT satışları hangileri?
Son dönemin en ilgi çeken satışlarına göz atılacak olursa: ABD’li sanatçı Beeple (Mike Winkelmann),eserlerinden oluşan bir kolajı müzayede evi Christie’s tarafından düzenlenen açık artırmayla 69.4 milyon dolara sattı. NBA Top Shot uygulaması aracılığıyla satılan Lebron James’in smaç video NFT’si 77 bin dolara alıcı buldu. Twitter CEO’su Jack Dorsey’in tweet’i 2.9 milyon dolara Türk asıllı bir kişi tarafından satın alınırken, Elon Musk içerisinde GIF ve müzik olan tweet’ini NFT olarak açık artırmaya çıkardı. Son günlerde ise Cüneyt Özdemir’in paylaştığı tweet 10 bin dolara satıldı.

9-NFT’lerin içerisindeki dosyalar nerede saklanıyor?
 
NFT’ler resim, ses, kısa video ve doküman gibi birçok dosya formatının kanıtını içerisinde bulunduruyor. Bu dosyalar blockchain üzerinde saklanması zor ve maliyetli olduğu için, IPFS adı verilen dağıtık bir dosya saklama protokolü üzerinde saklanıyor. Yüklenen dosyalar şifrelenip küçük parçalara ayrılarak IPFS üzerindeki düşümlere paylaştırılıyor. İlgili dosyanın IPFS’e yüklendiğinin kanıtı ise NFT ile blockchain üzerine kaydedilerek oluyor.

10- Geleceğin NFT kullanım alanları nelerdir?
NFT’lerle ilgili tecrübeler arttıkça yaratıcı yeni iş modellerinin de kurgulandığı görülüyor. İlk olarak fiziksel varlıkların dijitalleştirilmesi yani ‘tokenizasyonu’, geniş bir yelpazede birçok sektöre uyarlanabilir. Örneğin geçen hafta ABD’de 3 boyutlu sanal dünyada tasarlanmış bir ev 500 bin dolara satıldı. Ayrıca bazı oyunlarda NFT olarak arsa satışlarının da yapıldığı görülüyor. NFT’lerin etki etmesinin beklendiği bir diğer alan ise sosyal medya. Özellikle içerik üreticilerinin paraya dönüştürdükleri takip, izlenme ve görüntülenme sayısı gibi metrikler, NFT’ler sayesinde merkezi sosyal medya şirketleri tarafından manipüle edilemeyecek hale getirilme potansiyeline sahip. Fiziksel varlıkların dijitalleştirilmesi ise bugüne kadar alışık olduğumuz birçok süreci yeniden tasarlamamıza neden olacak gibi görünüyor. NFT’lerin gelecek kullanım alanlarında devletlerin tahvillerini NFT olarak ürettiği ve bunların alım satımını küresel çapta yapabildikleri bir senaryolar bile yer alıyor.

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email